.
Aan de mond van de Oceaan (de Idee van Los Angeles)
Het eerste deel van het onvoltooid gebleven drieluik xe2x80x98In search of the miraculousxe2x80x99 van Bas Jan Ader bestaat uit achttien foto-opnamen van een speurtocht, met zaklantaarn (!) xe2x80x93 zoek, zoek xe2x80x93 door het nachtelijke, maar wel altijd verlichte Los Angeles. De in 1973 gemaakte reeks, met de titel xe2x80x98One night in Los Angelesxe2x80x99 begint na het ondergaan van de zon, ergens in de canyons ten oosten van de stad en eindigt, vroeg in de morgen, net voor zonsopgang, bij de Grote Oceaan. Beeldende kunst en performance (op locatie) gaan in deze serie hand in hand.
De eerste zwart-witfoto laat een langs de Freeway wandelende Ader zien, verloren in een landschap, met in de verte een viaduct waarboven een helle, bijna verblindende zee van licht. In de hoek, onder in de foto staat een met witte inkt geschreven tekst: Ixe2x80x99ve been searching. Waar de opnamen precies gemaakt zijn, is niet duidelijk xe2x80x93 de namen op de verkeersborden tegen het viaduct zijn onleesbaar xe2x80x93 maar als de zoektocht ergens ten oosten van Los Angeles begonnen is, dan zou het wellicht de San Bernardino Freeway geweest kunnen zijn, de weg die langs de heuvels van Riverside via de Interstate 10, beter bekend als de Santa Monica Freeway, bijna in xc3xa9xc3xa9n rechte lijn naar het tegen de Pacific Ocean gelegen San Monica voert.
Op de laatste foto in One night in Los Angeles staat de hoofdfiguur aan de mond van de oceaan, alle
en in het licht van een langzaam opkomende zon, terwijl hij, absurd, met een knijpkat het water beschijnt, de eenzame natuurvorser of: Ader als Buster Keaton, die als in een klucht van de Tijd de oceaan onderzoekt. Tegelijk geeft het beeld het contrast van twee, bijna dramatisch neergezette uitersten: de nietige figuur van Ader tegenover de Elementen. Het is deze dualiteit tussen natuur en cultuur – een typisch Ader-thema – dat hij ook vorm gaf op een uit 1971 daterende kleurenfoto, waarop hij, aan de rand van een rode, hoefijzeren baai, eenzaam, over het water staart, terwijl in de verte de zon ondergaat. De scxc3xa8ne verwijst niet alleen naar het werk van de Duitse schilder Caspar David Friedrich, maar herbergt ook een diep verlangen tot het teniet doen van de tegenstellingen.
Als een eigentijdse Romantiker, al wandelend langs de freeway xe2x80x93 let op de tegenstelling xe2x80x93 is Ader bezig met het bepalen van zijn plaats ten aanzien van natuur en landschap, en daartoe behoorde ook de stad. De tussen de Oceaan en woestijn ingeklemde metropool Los Angeles, met zijn wirwar aan freeways vormde voor dat onderzoek, natuurlijk, een uitgelezen plek. Ader: xe2x80x9cIk houd erg van Los Angeles. Ik houd van haar omliggende wilde natuur, van zee, woestijn en bergen. Ik voel me steeds klein door haar enorme schaal, waardeer als geen ander het eenzaam mooie van Freeways bij nacht. Zelfs rampen, grote branden en aardbevingen hebben mij hier doen kleven in plaats van mij te verjagen. Ik zal moeten toegeven gefascineerd te zijn door de t
omeloze bedreiging die de natuur hier boven ons houdt. Ik houd van deze wilde r om antische stad van uitersten.xe2x80x9d Uit: Jong Holland, jrg. 2, nr. 1, 1986)
Op elk van de achttien, door Mary Sue Andersen gemaakte fotoxe2x80x99s in de serie One night in Los Angeles is een regel te lezen uit Ixe2x80x99ve been searching, destijds, het was 1957, een razend populaire hit van de uit Los Angeles afkomstige rhythm-and-bluesgroep The Coasters. Zes jaar later zou datzelfde Ixe2x80x99ve been searching een van de eerste grote hits van The Beatles worden. De tekst van de originele xe2x80x98lyricxe2x80x99 luidde:
Well now if I have to swim a river, you know I will,
And if I have to climb a mountain you know I will.
And if she's hiding up on a blueberry hill,
I'm gonna find her, child, you know I will.
Cause I've been searching, oh yeah, searching,
My goodness, searching every which a-way. Yeah. Yeah.
But I'm like the Northwest Mountie,
You know I'll bring her in some day. Gonna find her.
Well Sherlock Holmes, Sam Spade got nothing, child, on me.
Sergeant Friday, charlie Chan, and Boston Blackie.
No matter where she's hiding, she's gonna hear me
Cause I'm gonna walk right down that street,
Like Bulldog Drummond because I've been searching,
Oh Lord, searching, mm child, searching every which a-way.
Yeah.Yeah.You know I'll bring her in some day. Gonna find her!
One night in Los Angeles werd in het voorjaar van 1975 tentoongesteld in Claire S. Copley Gallery in Los Angeles, vlakbij Beverly Hills. Het was dezelfde galerie waar ook film- en videokunstenaar Ger van Elk regelmatig exposeerde, Ader zijn studievriend op het Amsterdamse Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs, de huidige Rietveld Academie. Bij de opening zong een door piano begeleid studentenkoor het zeemanslied A life on the Ocean Wave, de tekst ervan stond achter het koor op een van de galeriewanden geprojecteerd. Het oude, op muziek gezette zeemanslied kwam uit de gedichtenbundel Songs of the sea, with other poems van de Amerikaanse dichter Epes Sergant (1830-1880), het was het lied ook waar Ader de naam van zijn trans-Atlantisch zeilbootje aan ontleende.
A Life on the Ocean Wave,
A home on the rolling deep,
Where the scattered waters rave
And the winds their revels keep:
Like an eagle caged I pine
On this dull unchanging shore:
Oh give me the flashing brine,
The spray and the tempest's roar!
Once more on the deck I stand
Of my own swift gliding craft:
Set sail farewell to the land!
The gale follows fair abaft.
We shoot through the sparkling foam
Like an ocean bird set free; xe2x80x94
Like an ocean bird, our home
We'll find far out on the sea.
The land is no longer in view
The clouds have begun to frown;
but with a stout vessel and crew
We'll say let the storm come down!
And the song of our hearts shall be,
While the wind and waters rave,
A life on the heaving sea!
A home on the bounding wave!
Het lag in de bedoeling dat de shanty, want dat is het, samen met een aantal andere zeemansliederen (waaronder Beautiful Sea, What are the wild waves saying?, A wet sheet and a flowing Sea en Good-Bye My Lover, Good-Bye) a capella ten gehore gebracht zouden worden door het Groninger Studentenkoor tijdens opening van de tentoonstelling van het derde deel van In search of the Miracoulous in het Groninger Museum. Het lied aan de mond van de oceaan, de muziek dus, als een laatste, open plek, waarin de mens zichzelf soms verzoend weet met wat zijn oorsprong is: de natuur…
xc2xa9
